Wednesday, June 06, 2018

Phiếm: Niềm tin



Có một câu nói người Tây phương thưòng nhắc đến đó là "Respect/Trust is not given, it is earned !". (Tạm dịch là : Sự kính trọng/tin tưởng không phải là cho không, mà phải tự kiếm về". Điều đó hoàn toàn đúng. Thế nhưng trong đời sống hàng ngày, chúng ta lại thường gặp rất nhiều trường hợp ngộ nhận. Nhiều người làm quan chức có quyền hành thì nghiễm nhiên nghĩ rằng người ta sẽ kính trọng hoặc tin tưởng mình. Điều đó không hoàn toàn đúng vậy. Cho nên có nhiều trường hợp bị buộc tội "nói xấu cán bộ" vì những câu chuyện hiểu lầm như thế. Sự tôn trọng là ở giá trị cá nhân con người đó chứ không phải là do chức vụ, đặc biệt là chức vụ không phải do người dân bầu bán lựa chọn. Thiết nghĩ nên cần phải suy gẫm lại, để khỏi có cái nhìn lệch lạc. E rằng không những không sửa chữa được sai phạm, mà còn gây ra những bất công đối với người dân lành hoặc thuộc cấp .

"Nói xấu" nghĩa là hành động dựng chuyện, hư cấu, thiêu dệt, bôi bác, có thành không, không thành có, để hạ thấp giá trị người khác. Còn nếu mình làm xấu, nói bậy nói sai, mà thuộc cấp hoặc người dân phản ánh đúng, nói thật, phản biện vấn đề đúng sai, thì đó không thể cho là nói xấu được. 

Sở dĩ muốn nhắc đến chuyện này, là mấy hôm nay đọc quá nhiều ý kiến phản biện việc quốc hội VN dự luật cho mướn đặc khu 99 năm. Có người lại cho rằng nhiều người lợi dụng chuyện đó để "nói xấu" quan chức. Mình vốn nghĩ những câu chuyện quốc gia quan trọng như thế này thì phải rất rạch ròi, không nên nhập nhằng, càng tạo thêm sự hiểu lầm và làm lợi cho những kẻ cơ hội chủ nghĩa, tham lam tư lợi.

Thứ nhất, thực sự là lâu nay không hiếm những vị quan chức phát biểu vô tội vạ, kiến thức có những sai phạm cơ bản, hoặc mơ hồ, thiếu tính thuyết phục, nên làm cho người dân lo ngại. (Tất nhiên là cũng có nhiều người tài giỏi đúng đắn chứ không phải ý vơ đũa cả nắm). Ví dụ như nói chuyện đặc khu kinh tế, một ông ban kinh tế TW, phát biểu về việc bảo vệ dự luật đặc khu, nhưng lại không hiểu gì về ý nghĩa của "đặc khu", đem so sánh đặc khu kinh tế với những khu như Chinatown, Phước Lộc Thọ ... ở Mỹ. Điều đó làm người dân quá lo lắng về tư duy và kiến thức của người hữu trách. Cho nên nhiều người dân sợ quá, phản biện lại, chứ không phải là nói xấu. Hoặc là như một ông quan chức khác phát biểu rất "ngây thơ" là lâu nay không biết người TQ có mua nhà đất ở VN, trong khi ông là trưởng cơ quan hữu trách về vấn đề này, đúng ra phải là người nhận biết điều đó sớm nhất. Còn một số ông khác trong lúc họp QH bàn chuyện quốc gia đại sự, lại ngồi ngủ gục..v.v. Thử hỏi, với những câu chuyện như thế, thì làm sao người dân không lo ngại? Họ quan tâm nói thực chứ không phải bịa chuyện nói xấu. Nhưng thực ra thì đất nước nào lại không có tình trạng này, chỉ là nhiều hay ít. Khác nhau là có nơi do người dân chọn lựa bầu ra, còn một số nơi khác là do bố trí sắp đặt. Còn chuyện "nói xấu" "nói tốt" chỉ là chuyện nhỏ, quan trọng hơn là làm sao để thay đổi được ấn tượng tốt xấu trong lòng người dân. Thiết nghĩ cũng không nên quá lo lắng về chuyện đồn đãi, vì những người có trí khôn chắc chắn sẽ hiểu được đâu là sự thật, đâu là tin đồn. Do vậy điều quan trọng muốn nói đến ở đây là niềm tin của người dân đối với quan chức và chính quyền.
Nhưng thỉnh thoảng lại cứ đọc được một số vị phát biểu khôi hài và ứng xử trịch thượng trên báo đài. Ví dụ như chuyện buôn chổi đót, nuôi heo, chạy xe ôm làm giàu như thế sẽ không bao giờ thuyết phục và tạo dựng được niềm tin của người dân. Khi đã không tạo dựng được niềm tin, thì làm sao người ta có thể tin tưởng mà dựa dẫm vào những quyết định hoặc khả năng của mình ? Nếu có thì chỉ là gật gù bên ngoài. (Again, trust is earned, not given !). Thế giới hôm nay, dân trí ngày càng cao, không thể cứ coi thường sự hiểu biết của người dân, càng không thể buộc người ta phải nghe theo những điều vô lý được. Tôn trọng trí tuệ người khác cũng chính là tôn trọng chính mình !

Thứ hai, cũng lại là câu chuyện niềm tin. Thử nghĩ tại sao khi nghe đến chuyện cho mướn "đặc khu", là người dân nghĩ ngay đến chuyện cho TQ mướn ? Và tại sao khi nghĩ đến TQ, thì người dân lại lo lắng sợ hãi đến thế ? Chuyện này thì chắc ai cũng hiểu câu trả lời, khỏi cần bàn thảo ở đây. Ông bà xưa thường nói "có lửa mới có khói". Mình vẫn luôn nghĩ niềm tin không phải tự nhiên mà có, mà chuyện mất niềm tin cũng không phải chỉ là sớm muộn trong vài ngày vài tháng. Để khôi phục lại niềm tin với người dân, thì sự kiện "đặc khu" này cũng chính là một cơ hội tốt nhất để các ngài hữu trách thể hiện cái tư duy, cái tâm, cái tầm đối với đất nước và đồng bào của mình.

Suy cho cùng thì người dân của đất nước nào cũng vậy, họ luôn gởi gắm tâm tư nguyện vọng vào những cấp lãnh đạo và đại diện của họ. Có nơi được quyền bầu bán, có nơi không được quyền bầu bán. Nhưng điểm chung vẫn là nỗi thiết tha mong mỏi ở các cấp lãnh đạo có những quyết định sáng suốt để đem lại lợi ích cho bản thân, cho gia đình, và cho đất nước của họ. Càng mong đợi, càng tin tưởng nhiều, thì cũng càng dễ thất vọng và bức xúc khi sự mong mỏi đó không được đáp ứng. Khi niềm tin không được nuôi dưỡng, người dân càng có những nỗi lo sợ mơ hồ, nhạy cảm dễ vỡ oà.
Còn câu chuyện về sự nguy hiểm và hậu quả của những chính sách đầu tư, xâm lược, tận thu, lợi dụng ý đồ, mưu toan chính trị ..v.v. đối với các quốc gia nhỏ trên thế giới, đến nay không còn là điều mới lạ nữa. Chỉ cần mở mạng lên, từ những đặc khu Boten của Lào, những "Baoding villages" ở châu Phi,  SEZ ở Nam Á, Sri Lanka v.v.. mọi người đều có thể tự mình nhận định được giá trị hư thực về triết lý đầu tư của TQ. Dĩ nhiên ở nước nào cũng có người tốt kẻ xấu, bên cạnh những nhà đầu tư tham lam lũng đoạn, là những nhà đầu tư đàng hoàng nghiêm túc. Không khéo phân tích rõ ràng lại dễ dàng lôi cuốn vào những bài xích vô căn cứ. Cũng không nhất thiết cứ cho ngoại quốc mướn đất là phải sai bậy. Điều đó còn lệ thuộc vào các điều khoản hoạt động kinh doanh và mức độ kiểm soát chủ quyền đối với từng quốc gia hoặc địa phương. Và càng không phải là cứ mở đặc khu kinh tế thì thành công. Trên thế giới cũng có nhiều đặc khu "tiền mất tật mang", bởi lẽ điều kiện cần và đủ cho một đặc khu kinh tế thành công, còn nhiều yếu tố liên đới khác nữa. Cho nên cũng tuỳ vào cách làm như thế nào, sự lựa chọn triết lý kinh doanh của nhà đầu tư là ai, quan niệm lợi ích chung & riêng của những người điều hành, cũng như các lợi ích ngắn hạn và dài hạn của cả đôi bên.

Lâu nay, quan điểm chung nổi bật nhất của thế giới về các nhà đầu tư TQ (đa số), là một triết lý kinh doanh tiếm đoạt, thiếu tính nhân văn, thiếu sự tôn trọng các quyền lợi dân sinh môi trường tại những nước sở tại. Bởi vậy nên họ thường có xu hướng đầu tư và "thành công" ở những nước chậm phát triển, thiếu vốn, tham nhũng, thích hối lộ, chính sách đầu tư còn nhiều kẽ hở…v.v. Đây không phải là một sự kỳ thị hoặc chủ trương bài xích, mà là những hiện tượng thực tế, hoàn toàn có thể kiểm chứng được. Bởi vậy, TQ không hề có một "quyền lực mềm" trên thế giới, cho dù họ sở hữu một nền kinh tế mạnh mẽ như hôm nay. Từ bỏ sự nghèo đói lâu đời của nền kinh tế quốc dân XHCN, để đi lên bằng mọi giá, và trở thành thị trường lao động giá rẻ, công nghệ gia công cho các nước tư bản phương Tây, chính phủ TQ cũng phải trải qua những mất mát đánh đổi nhất định. Và dĩ nhiên họ cũng nhận ra điều đó, cố gắng để thay đổi và khắc phục để tạo uy thế mới đối với thế giới. Tuy nhiên đây có lẽ là một thử thách khó khăn nhất của TQ bởi triết lý kinh doanh của họ đã lâu đời gắn liền với những nét đặc thù văn hoá nhân văn và cơ chế chính trị của đất nước họ.

Cuối cùng thì ở thời đại nào cũng vậy, quốc gia nào cũng thế, những yếu tố quyết định có thể dẫn đến hiểm hoạ tiềm ẩn cho dân tộc họ, chủ yếu vẫn là do những người trong cuộc, những người điều hành đất nước. Trong đó luôn bao gồm những đánh đổi giữa lợi ích công và tư, những tư duy ngắn và dài của các thế hệ lãnh đạo. Một đất nước như VN, đã từng trải qua bao lần bị đô hộ, bị lấn chiếm, bị thiệt thòi, bị lệ thuộc ngoai bang. Chắc hẳn hơn ai hết, người dân VN luôn thấu hiểu nỗi buồn thân phận, những đau xót, mất mát, tủi nhục, cũng như những hệ quả xung đột lâu dài ám ảnh qua nhiều thế hệ, từng được gây ra bởi những đánh đổi vội vàng và tư duy ngắn hạn trong quá khứ.

Sự lựa chọn sáng suốt hôm nay sẽ quyết định tương lai của dân tộc ngày sau. Luôn luôn hy vọng là niềm tin của ngày hôm nay và ngày mai tốt đẹp hơn "niềm tin" của ngày hôm qua ! Mong vậy.



No comments:

Post a Comment

Comments: