Friday, September 22, 2017

Tản mạn từ một bộ phim ....



Một sự ngạc nhiên là đã gần nửa thế kỷ trôi qua nhưng vẫn còn rất nhiều người Mỹ và người Việt quan tâm tới cuộc chiến VN ngày xưa. Mấy hôm nay có nhiều anh em bạn bè email trao đổi về cuốn phim "The Vietnam War". Trên mạng, ngoài nước, trong nước, có nhiều dư luận khác nhau. Phản ứng, đồng tình, tức giận, tủi thân, bức xúc .... đa dạng, đủ thứ !

Mình thì lâu nay vẫn cho rằng phim ảnh và sách báo, ngay cả sách lịch sử cũng luôn bị ảnh hưởng bởi các yếu tố chung quanh như yếu tố thời cuộc, yếu tố chính trị, quan điểm cá nhân, yếu tố xã hội, yếu tố nhân văn, yếu tố địa lý, yếu tố thương mại...v.v. Nên thông thường sách báo phim ảnh hoặc các phương tiện truyền thông cũng chỉ thể hiện được cái nhìn hạn chế từ một góc cạnh nào đó. Tất nhiên, xưa nay tác phẩm nào càng gần với sự thật, càng mang tính độc lập, tổng quan & công bằng, thì sẽ có giá trị cao hơn và tồn tại lâu dài. Ngược lại chỉ mang giá trị tham khảo, và nhanh chóng bị quên lãng theo thời gian hoặc thời cuộc. Riêng mình, cảm thấy bộ phim "The Vietnam War" đình đám, chuẩn bị cả hàng chục năm, mà nội dung còn nhiều góc khuất như thế, thì quả là đáng tiếc.

Dĩ nhiên là cho đến hôm nay, vẫn còn nhiều người Mỹ và người VN có những cái nhìn sai lệch về cuộc chiến VN War, ít hoặc nhiều. Điều đó cũng dễ hiểu thôi, bởi cái "biết" của mỗi con người là do cơ hội tiếp cận với nguồn thông tin. Mà thông tin, nhất là tin tức thời sự chính trị, thì luôn luôn bị chi phối bởi góc nhìn và sự tuyên truyền của chính quyền, báo đài, sách vở, phim ảnh, học đường, xã hội.... Đặc biệt là tùy thuộc vào tính minh bạch và mức độ dân chủ của mỗi chế độ hoặc luật pháp bảo vệ của quốc gia đó.
Đúng ra "Vietnam War" là chuyện đã qua, xưa rồi, nhưng tại sao người ta nhắc lại ? Và biết những điều đó có giúp ích được gì cho hôm nay và ngày mai chăng ? Chắc chắn mỗi người đều có những quan niệm khác nhau về vấn đề này. Riêng mình, vẫn luôn quan niệm rằng lịch sử phải được hiểu một cách rõ ràng, minh bạch, và công bằng. Nếu không, thì chính những sai lệch về kiến thức đó dẫn dắt đến những sai lệch về quan điểm chính trị và ý thức hệ, tạo ra những hệ lụy lâu dài của dân tộc, đặc biệt là sự lầm lẫn về hận thù giai cấp, phe phái, và quan điểm "địch" "ta" trong cùng một đất nước. Ngộ nhận về lịch sử biến những câu chuyện không thành có, có thành không, ảnh hưởng rất lớn và kéo dài qua nhiều thế hệ !

Lâu nay đối với những người có đọc sách lịch sử, tư duy rộng rãi chút đỉnh, đều biết "Vietnam War" không phải đơn giản là một cuộc nội chiến. Cũng không phải đơn thuần là một cuộc chiến tranh xâm lược, mà sau lưng là cả một hệ thống chính trị quốc tế, mang tính chủ nghĩa và ý thức hệ, có sự tham gia của Pháp, Mỹ, Nga, Tàu, và các đồng minh. VN, một nước nhỏ trên bàn cờ toan tính chính trị thế giới. Cả hai miền Nam Bắc đều không thể tự chủ, tự quyết, và không có khả năng độc lập trong cuộc chiến này, mà chỉ mang vai trò thực hiện để hy sinh (!).

Bởi thế, dẫu sao thì bộ phim "The Vietnam War" cũng khơi dậy được những câu hỏi rất cơ bản mà người ta cần nhìn lại và hiểu đúng. Tại sao người Mỹ vào miền Nam VN ? Tại sao Liên xô, TQ, đứng sau miền bắc VN ? Vai trò của Quốc tế Cọng sản và những tác động trực tiếp của nó đối với cuộc chiến Vietnam War như thế nào ? Ý nghĩa của Chiến Tranh Lạnh (Cold War) và thuyết Domino đã ảnh hưởng như thế nào đến nguyên nhân cuộc chiến ? Nếu miền Bắc VN ngày đó không là thành viên của Quốc Tế CS, thì cuộc chiến Vietnam War có xảy ra không ?

Quan trọng hơn nữa là những câu hỏi sau khi cuộc chiến kết thúc. Người Mỹ và đồng minh có đạt được mục đích ngăn chặn sự bành trướng của CNCS hay chăng ? TQ và Liên Xô có phát triển và bành trướng được cái "Quốc tế CS" như họ mong muốn hay chăng ? Vietnam War và sự hy sinh của dân tộc VN có làm thay đổi được điều gì ở thế trận "Cold War" chăng ? Con dân VN hy sinh, mất mát nhiều đến thế, đất nước VN được những gì ? Đó là những câu hỏi rất cần thiết được suy ngẫm và trả lời một cách nghiêm túc !

Cuối cùng “Vietnam War” kết thúc, thất bại thuộc về ai ? Dĩ nhiên thất bại lớn nhất thuộc về đất nước và con người VN. Họ đã bị thừa hưởng một di sản chiến tranh quá lớn, quá nặng nề. VN đã trở thành một bãi chiến trường cho cuộc chiến của hai chủ nghĩa, hai ý thức hệ, mà thực ra đã không đem lại những kết quả tốt đẹp gì cho đất nước và con người VN. Trong lịch sử thế giới lâu nay, ở bất kỳ cuộc chiến tranh nào, thiệt thòi luôn luôn thuộc về phía nhân dân. Nhìn lại cuộc chiến tranh VN vừa qua, người dân cả 2 miền Nam Bắc phải gánh chịu quá nhiều tang thương, đất nước VN phải chịu đựng quá nhiều mất mát so với những quốc gia khác ở cùng khu vực. Ông cựu TBT Lê Duẩn cũng đã nói "Chúng ta đánh Mỹ là đánh cả cho Liên Xô Trung quốc..." Tại sao phải như thế ? Chua chát và cay đắng quá !

Thực ra cả thế giới đều biết Mỹ và đồng minh nhảy vào miền Nam VN chỉ vì lo sợ sự bành trướng của CNCS tràn qua các nước khác. Và tất nhiên là LX & TQ hiểu rõ điều này hơn ai hết. Còn chuyện thắng thua của hai chủ nghĩa trên trường quốc tế thì ngày nay ai cũng thấy rồi. Trong đời sống thực tế có những thứ thuộc về quy luật tất yếu, thịnh suy theo lẽ tự nhiên, không cần phải cưỡng cầu. Cứ coi sự phát triển của chủ nghĩa CS ở Liên Xô, Cuba, Triều Tiên, và các nước Đông Âu thì rõ. Còn TQ thì từ năm 1972, sau khi được T/T Mỹ Nixon bật đèn xanh để đổi chác trong việc xử lý Cold War (chiến tranh lạnh), họ Mao họ Đặng đã khôn ngoan nắm bắt thời cơ, nhẫn nhịn lo chuyện xoá đói giảm nghèo, hợp tác với thế giới tư bản, bất kể “mèo trắng mèo đen” :-). TQ đã đánh đổi mọi giá để nhanh chóng trở thành thị trường lao động giá rẻ lớn nhất thế giới. Và cuối cùng họ đã đạt được thành tựu như ngày hôm nay. Tất nhiên là xưa nay bất kỳ đất nước nào cũng đặt quyền lợi quốc gia của họ trên hết. Và trong những cuộc chơi lớn, thì hầu như những nước nhỏ bao giờ cũng bị thiệt thòi nếu không thận trọng và khôn khéo. Những bài học bị đồng minh bỏ rơi, bị đàn anh “dạy dỗ”, số phận đất nước bị đem ra trao đổi ngã giá, lãnh thổ bị xâm lấn đe dọa...v.v..cũng không lạ lẫm gì đối với dân tộc VN.
Nhiều nhà phân tích cho rằng VN War là một cuộc chiến tranh không đáng có, và hoàn toàn không cần thiết. Có lẽ vậy, bởi nếu không có sự liên hệ với Quốc tế CS ngày đó, thì VN đã không có cuộc chiến tranh đẫm máu này. Chỉ đơn giản là vậy chứ chẳng phải do VN có rừng vàng biển bạc gì như một số người ngộ nhận. Đáng tiếc !



Nhưng đó là những chuyện đã qua rồi. Suy cho cùng, hậu quả của cuộc chiến tranh Vietnam War không phải chỉ dừng lại ở bề nổi như chết chóc đôi bên, kinh tế lạc hậu, giáo dục cũ kỹ, chính trị non trẻ, tài nguyên ruộng vườn bị tàn phá...v.v. Mà quan trọng hơn nhiều là những mất mát thuộc về phần con người thời hậu chiến. Đó là những vết thương lòng, những định kiến hận thù, những chia rẽ phân biệt, ngộ nhận ý thức hệ, những hơn thua đố kỵ, dân trí hạn hẹp, hiểu biết sai lệch, mâu thuẩn chính trị, tham vọng cá nhân, giáo điều, duy ý chí, kiêu ngạo .vv... trong đại đa số con người VN. Và chính những hệ lụy từ yếu tố con người này mới làm cho đất nước VN trì trệ, lạc hậu lâu dài, khó hoà hợp hoà giải, khó vươn lên, chứ không phải là những hố bom hay chất độc màu da cam như nhiều người đã kể lể. Thậm chí có khi phải tốn hàng thế kỷ vẫn chưa thay đổi và hàn gắn được (tính đến nay đã gần nửa thế kỷ rồi !).

Vẫn tin rằng nếu người dân Việt chưa chịu nhìn ra và chấp nhận cái gốc, cái căn nguyên cội rễ của cuộc chiến tranh Nam-Bắc (Vietnam War), thì cái ngọn hận thù chia rẽ vẫn còn dài dài. Tệ hại hơn, là có những con người kém hiểu biết, hoặc lợi dụng sự kém hiểu biết của người khác để tạo dựng nên những khái niệm chính trị & kinh tế mơ hồ, vị kỷ, để phục vụ quyền lợi cá nhân hoặc lợi ích nhóm. Những lý giải lệch lạc sẽ kéo dài hận thù, gây ra sự trì trệ lạc hậu cho dân tộc, và chậm tiến cho đất nước. Lịch sử thế giới lâu nay, không bao giờ có một chính sách bảo thủ và định kiến chật hẹp nào mà có thể đem lại được cho đất nước của họ văn minh và thịnh vượng lâu dài. Những đất nước phát triển, hạnh phúc, đáng sống nhất trên thế giới hiện nay là những nước không có nhiều lịch sử chiến tranh, cũng không bị mâu thuẩn gay gắt về ý thức hệ, và càng không bị nhắc nhở về "tượng đài" hận thù một cách dai dẳng. Họ luôn đặt quyền lợi quốc gia & giá trị cuộc sống của người dân lên hàng đầu một cách đúng nghĩa.

Ở thời đại hôm nay, thông tin không thể bưng bít và bóp méo được mãi. Trong lịch sử thế giới xưa nay sự thay đổi nào cũng cần phải có những đánh đổi nhất định. Một định hướng đúng đắn bao giờ cũng bắt đầu từ việc dám chấp nhận sự thật và mạnh dạn thay đổi. Càng trốn tránh sự thực, càng kéo dài thời gian, càng đánh lừa bản thân & thiên hạ, thì càng khó khăn để sửa đổi về sau, và càng thiệt thòi chậm lụt cho đất nước. Thậm chí, còn gây ra những hậu quả khó lường cho bản thân và dân tộc.

Theo mình, chỉ có người VN mới thực sự yêu đất nước VN. Chỉ có sự đoàn kết đồng lòng của dân tộc mới tạo ra được những kết quả tốt đẹp cho đất nước. Và chỉ có những chủ nghĩa hoặc chính thể có thể đem lại sự tự do dân chủ thực sự và thịnh vượng cho đất nước, thì mới xứng đáng để cho người dân tôn trọng và phụng sự.

(In war, whichever side may call itself the victor, there are no winners, but all are losers - Neville Chamberlain)




No comments:

Post a Comment

Comments: